ผญาบุญแจกข้าว

บุญแจกข้าว  เป็นบุญใหญ่ของครอบครัว

ลูกหลานมาโฮมโต  แต่งทานอุทิศให่

แก่พี่น้องที่ตายแล้ว  บรรพชนคนเก่าแก่

เพินดูแลเฮาโดนแล้ว  มรดกให่แก่เฮา

เว้าเรื่องบุญคุณนั้น  เว้าท่อใด๋กะบ่ถ่อง

เว้าสองปีกะบ่แล้ว  แนวเพิ่นให่แก่เฮา

เว้าแต่เพียงย่นย่อ  พอเป็นทางจองปอง

ให่หมู่ซาวพี่น้อง  ได้เห็นหม่องป่องไป

ในสมัยพระพุทธเจ้า  ยังทรงพระชนม์อยู่

ผู้ที่เป็นต้นเรื่อง  คือพระเจ้าพิมพิศาล

ได้ยินเสียงหน่าย้าน โหยหวลไห่จ่ม

คือเสียงลมเสียงเว้า  ขอกินข้าวอยู่ข่างหู  

ถามผู้ใดกะบ่ฮู้   เกิดสงสัยอย่างใหญ่

จึงไปถามพระพุทธเจ้า  ให่ไขข่อก่อปัญหา

พุทธองค์ตรัสว่า  ดูกรพิมพิศาล

ตั้งแต่หลายล้านปี  ญาติพระองค์สมัยนั้น

เป็นคนงานรับใช้  ในอารามแห่งหนึ่ง

คอยหนึ่งข้าวหนึ่งน้ำ  ล้างชามหม่อกะทะไห

แบ่งของกินของใช้  ให่พระเณรเถรท่าน

กินของทานก่อนพระให่  ลักเครื่องใช้ของสงฆ์

บ่ซือตรงคดในข่อ  งอในใจบ่สัตย์ซื่อ

ถือศีลธรรมบ่ครบห่า  หาลักได้ให่ลูกหลาน  

การกระทำอันนั้น  มันเป็นบาปเป็นกรรม

เถิงยามตายตกนรก   หลายล้านปีจั่งหนีพ้น

เป็นเปรตโดนรอญาติ  หลายล้านปีให่มาซอย

คอยพระองค์เฮ็ดบุญให่  จั่งสิพ้นบ่วงกรรม

พิมพิศาลทำทานแล้ว   แต่เสียงยังดังคือเก่า

ทั้งเสียงเว้าเสียงฮ้องไห่  ดังก้องกว่าแต่หลัง

จึงเสด็จหน่าตั้ง   ไปนั่งเฝ่าพุทธองค์

ให่เพิ่นทรงเฉลยไข   เรื่องเป็นไปให่แจ่มแจ้ง

พุทธองค์แยงญานฮู้  จึงแนะนำพระองค์ว่า 

เรื่องมาเป็นจั่งซี้  เพราะทานนั้นบ่ครบองค์

ทานบ่เจาะจงให่   เปรตทั้งหลายบ่ได้ดอก

มีแต่พอกพูนให่   พระองค์นั้นผู้กระทำ

คันทานแล้วหยาดน้ำ  อุทิศส่วนกุศลไป

ถึงผู้ตายที่เป็นผี  เปรตสางคางฮ้าย

ผลทานเฮาสิไปฮอด  พวกเขาได้โดยง่าย

พิมพิศาลกะจั่งได้   ทานอีกครั้งดั่งแนะนำ

ทรงหยาดน้ำอุทิศให่  เปรด-ตะญาติทั้งหลาย

ให่มาฮับเอากุศล  ผลทานอุทิศให่

เปรตดีใจโฮจ้นจ้น   ได้ผลทานแล้วม่วนชื่น

ต่างตื่นเต้นได้แปลงร่าง  เป็นนางฟ้าสง่างาม

เปรตผู้ชายเป็นตรงข่าม  เทพบุตรสุดหล่อ

พากันเหาะขึ้นชั้น  วิมานฟ้าบ่อนสำบาย

แลงงายบ่ต้องหยุ่ง  มุ้งบ่กางมีแต่ม่วน

ชวนกันหาเลาะเหล่น  หอมแก้มกอดกัน

สานสัมพันธ์แนบแหน่น  เป็นแฟนกันหมั่นแก่น

หลายแสนปีอยู่เทิงฟ้า  ลืมสิ้นทุกข์ทั้งหลาย  พี่น้องเอย

……………………………………………………………….

สรภัญญะบุญแจกข้าวน้อย(ข้าวประดับดิน)

ทำนอง   สรภัญบ้านหนองฮี

………………………………………………………………

เถิงวันสิ้นเดือนเก้า      ชาวพุทธเฮาฮ่วมทำทาน

นำข้าวปลาอาหาร       มาทำทานห่อข้าวน้อย(ซ้ำ)

อุทิศญาติที่คอย         ยมปล่อยมารับทาน

ตั้งจิตอธิษฐาน            ให้ผลทานอันอำไพ(ซ้ำ)

จงดลบันดาลไป         ถึงพ่อใหญ่ปู่ย่ายาย

พ่อแม่ที่ตายไป          ญาติทั้งหลายทุกทุกคน(ซ้ำ)

ทุกตนที่มางาน           รับทานในวันนี้

เจ้าที่และเจ้ากรรม       เคยกระทำเวรต่อกัน(ซ้ำ)

จงรับเอาผลทาน         สาธุการด้วยยินดี

มีทุกข์จงสุขสันต์         แสนสำราญเบิกบานใจ(ซ้ำ)

ได้เกิดในภพดี            เป็นมีดังใจหมาย

โชคดีและมีชัย            อันตรายอย่าได้มี (ซ้ำ)

พระศรีจงช่วยดล         ทุกคนมาวันนี้

สุขเกษมปลื้มเปรมปรีดิ์       เพิ่มทวีขึ้นทุกวัน(ซ้ำ)

สุขสันต์นิรันดร              ดั่งพรทุกประการ

ตราบเท่าเข้านิพพาน     บ่มีวันทนทุกข์เทอญ(ซ้ำ)

……………………………………………………………………..